Wetenschappelijke onderbouwing
Wetenschappers wereldwijd hebben veel onderzoek gedaan naar de invloed van het ontbijt op de gezondheid. Enkele conclusies:
- Personen die regelmatig ontbijten hebben over het algemeen een beter voedingspatroon dan mensen die het ontbijt overslaan: volwassenen en kinderen die ontbijten blijken in het geheel minder vet en meer koolhydraten te nuttigen.
- Personen die met name ontbijten met gebruiksklare verrijkte ontbijtgranen blijken een hogere vitaminen en mineralen inname te hebben
- Personen die regelmatig ontbijten kunnen hun gewicht beter reguleren. Personen die regelmatig een ontbijt laag in vet eten zijn meestal slanker dan personen die het ontbijt overslaan.
- Jongeren die niet ontbijten hebben een hogere kans op overgewicht en obesitas.
- Kinderen die ontbijten kunnen gedurende de ochtend beter opletten.
Een overzicht van de relevante studies
1. Rampersaud, Benefits of Breakfast for Children and Adolescents: Update and Recommendations for practitioners, American Journal of Lifestyle Medicine online first, November 25, 2008 as doi: 10.1177/1559827608327210 http://ajl.sagepub.com/
Een van de meest recent gepubliceerde onderzoeken over ontbijt komt uit het American Journal of Lifestyle Medicine eind 2008. De auteur G.C. Rampersaud refereert aan een reeks studies waaruit blijkt dat ontbijt het voedingspatroon van kinderen positief kan beïnvloeden door een hogere inname te bewerkstelligen van belangrijke voedingstoffen als vezels en calcium. Ook schrijft Rampersaud over het behoud van een gezond gewicht. Cross-sectionale onderzoeken bevestigen dat het nuttigen van ontbijt kinderen en tieners kan helpen om een gezond gewicht te behouden. Echter, de resultaten van longitidunaal onderzoek (onderzoek op verschillende punten in de tijd) geeft een minder sluitende conclusie ten aanzien van de relatie tussen gewichtsregulering en ontbijt. Hieruit maakt Rampersaud op dat er meer onderzoek nodig is naar deze relatie, met name om te begrijpen wat de invloeden zijn van het initiële gewicht van een persoon, mogelijk dieetgedrag en fysieke inspanning.
De auteurs concluderen dat het overslaan van ontbijt, alcohol consumptie en fysieke inactiviteit geassocieerd worden met overgewicht bij jongeren tussen de 13 en 14 en tussen de 15 en 16 jaar. Vooral bij de jongste doelgroep is deze associatie het sterkst. De belangrijkste risicofactor voor overgewicht en obesitas is het overslaan van ontbijt.
De auteurs concluderen dat het ontbijt belangrijk is om aan de dagelijkse voedingsbehoeften te voldoen en dat de consumptie van gebruiksklare ontbijtgranen ook in Nederland de samenstelling van de voeding gunstig lijkt te beïnvloeden.
De auteurs hebben 9 studies onderzocht die betrekking hebben op de relatie tussen de consumptie van ontbijtgranen en BMI. 5 van de 9 studies gaan over volwassenen de andere 4 over kinderen. Uit de studies komt consistent naar voren dat personen die regelmatig ontbijtgranen nuttigen een lagere BMI en minder kans op overgewicht hebben dan personen die niet regelmatig ontbijtgranen nuttigen. Er was geen bewijs dat personen die regelmatig ontbijten met ontbijtgranen een minder hoge calorie-inname hebben.
De auteurs komen met de volgende bevindingen: 1. Een ontbijt met ontbijtgranen levert meer vezels, ijzer, foliumzuur en zinc en minder fat, sodium, suiker en cholesterol vergeleken met een ontbijt zonder ontbijtgranen. De ontbijtgranen leverden minder proteïne, koolhydraten en calcium in vergelijking met producten die worden geconsumeerd bij een ontbijt zonder ontbijtgranen. 2. Het eten van ontbijtgranen voor het ontbijt lijkt de consumptie van melk te vergemakkelijken (toename calcium) en lijkt vet & snoep, soda en vlees/eieren te vervangen als ontbijtproducten. Het eten van ontbijtgranen voor het ontbijt wordt geassocieerd met een toegenome consumptie van vezels en koolhydraten en een afname van vetconsumptie gedurende de dag. 3. Meer lichaamsbeweging werd ook geassocieerd met het nuttigen van een ontbijt bestaande uit ontbijtgranen. Hun conclusie: Het nuttigen van ontbijtgranen als onderdeel van een gezonde leefstijl zou een rol kunnen spelen bij het op peil houden van een adequate nutriënten-inname en van lichamelijke activiteit onder meisjes.
6. Matthews R (1996): “Importance of breakfast to cognitive performance and health”, Perspectives in Applied Nutrition, 3 (3): 204-212
